آیا عربستان سعودی یک «ماشین ترور» جهانی ساخته است؟ روایتی که با اسناد ویکی‌لیکس رو می‌شود!

آنچه ویکی‌لیکس فاش کرد؛ پرده‌برداری از یک راز پنهان

یکی از جذاب‌ترین و هیجان‌انگیزترین بخش‌های این کتاب، استفاده هوشمندانه نویسنده از اسناد ویکی‌لیکس است. کونسا با تکیه بر بیش از ۶۰ هزار سند دیپلماتیک فاش‌شده از سوی وزارت خارجه عربستان، پرده از جزيیاتی برمی‌دارد که تصور آن هم برای افکار عمومی سخت بود. این اسناد نشان می‌دهند که چگونه سفارتخانه‌های عربستان در کشورهای مختلف (از اروپا و آمریکا گرفته تا آفریقا و آسیای شرقی) به‌طور سیستماتیک در حال هدایت و تأمین مالی فعالیت‌های مذهبی هستند.

اين کتاب به‌خوبی نشان می‌دهد که دیپلماسی مذهبی سعودی، یک استراتژی کاملاً هماهنگ برای مبارزه با نفوذ رقبا (به‌ویژه ایران و تشیع) و همچنین سرکوب صداهای میانه‌رو در جهان اسلام است. کونسا در فصل‌های مختلف، از جمله در بخش «آیا آیین وهابی و سلفی‌گری در یک جبهه می‌جنگند؟»، با دقت تمام، ریشه‌های عقیدتی این جریان‌ها را می‌کاود و نشان می‌دهد که چگونه یک تفکر بسته و تکفیری، در قالب یک «صنعت عقیدتی» به جهانیان عرضه می‌شود.

داعش؛ هیولایی که از دست خالقش گریخت!

شاید جذاب‌ترین بخش کتاب برای خواننده‌ای که به مسائل روز خاورمیانه علاقه دارد، فصل پنجم آن باشد: «انفجار مهمات».

اینجا کونسا به یکی از بزرگ‌ترین پارادوکس‌های تاریخ معاصر می‌پردازد. ماشینی که برای صادر کردن یک ایدئولوژی خاص ساخته شده بود، در نهایت به یک هیولا تبدیل شد. داعش و القاعده، تا حد زیادی محصول همان تفکرات، همان مدارس و همان حمایت‌های مالی گسترده‌ای بودند که از ریاض سرازیر می‌شد. کتاب به خوبی به این «اثر بومرنگ» اشاره می‌کند؛ روزی که شمشیر آخته به دست گروه‌های تندرو، به‌سمت خود عربستان برگشت و سلسله آل سعود را با بحران‌های امنیتی و مشروعیتی عمیقی مواجه کرد.

این کتاب، فقط روایت خشونت نیست؛ روایت یک تقابل تمام‌عیار است: تقابل عربستان و ایران، تقابل تسنن و تشیع، و تقابل مدرنیته با بنیادگرایی. کونسا بی‌پرده به این موضوع می‌پردازد که چگونه عربستان از ترس قدرت گرفتن تشیع در منطقه، به حمایت از گروه‌های افراطی دست زد و چگونه این استراتژی، به بی‌ثباتی و خون‌ریزی در کشورهایی چون سوریه، عراق، یمن و حتی در قلب اروپا (مثل حملات پاریس و بروکسل) منجر شد.

چرا باید «ماشین ترور» را بخوانید؟

پیر کونسا یک محقق بی‌طرف نیست؛ او منتقد سرسخت سیاست‌های مذهبی عربستان است، اما انتقادات او بر پایه اسناد، شواهد و تحلیل‌های عمیق است، نه شعار.

«ماشین ترور» به شما کمک می‌کند تا لایه‌های پنهان اخبار را ببینید. وقتی در اخبار می‌خوانید که فلان مسجد در اروپا ساخته شده یا فلان دانشجو از یک کشور مسلمان بورسیه گرفته، دیگر فقط یک خبر ساده نمی‌بینید؛ بلکه قطعه‌ای از یک پازل بزرگ‌تر را می‌بینید که در این کتاب به تصویر کشیده شده است.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

ـ ‌دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، مطالعات خاورمیانه و جامعه‌شناسی.

ـ‌ روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای که می‌خواهند ریشه‌های واقعی تروریسم و افراط‌گرایی را بشناسند.

ـ‌ هر خواننده کنجکاو که می‌خواهد بداند چرا جهان امروز، به ویژه منطقه خاورمیانه، این‌گونه است و چه کسی از این وضعیت سود می‌برد.

خواندن این کتاب، قطعاً شما را با پرسش‌های جدیدی روبرو خواهد کرد. آیا عربستان سعودی در حال تغییر است یا این تغییرات صرفاً تاکتیکی هستند؟ آیا «ماشین ترور» هرگز از کار می‌افتد؟ و سرنوشت میلیون‌ها مسلمانی که در دام این ایدئولوژی گرفتار شده‌اند، چه خواهد شد؟

اگر به دنبال کتابی هستید که با قلمی روان، مستند و جذاب، شما را به اعماق یکی از پیچیده‌ترین معماهای ژئوپلیتیک جهان ببرد، «ماشین ترور» یک انتخاب عالی است. پیشنهاد می‌کنم این کتاب را از دست ندهید و آن را به قفسه کتابخانه خود اضافه کنید؛ چرا که درک آن، کلید فهم یکی از مهم‌ترین بحران‌های قرن بیست و یکم است.