فهرست کلی مطالب

• پیشگفتار و درآمد
• فصل اول: مبانی و مفاهیم
• اهمیت طرح مباحث اخلاق حرفه‌ای در شورای حل اختلاف
• تبیین رویکرد به دانش اخلاق حرفه‌ای
• گزارش تاریخی از ادبیات اخلاق حرفه‌ای
• منابع بومی و غیربومی
• منشورها و کدهای اخلاقی بومی (منشور شورای حل اختلاف شهرستان کامیاران، منشور سازمانی استان زنجان) و غیربومی
• نوآوری
• داورى مردم‌نهاد در نظام قضایی ایران از پیش از اسلام تاکنون (خانه‌های انصاف، شوراهای داوری و…)
• فصل دوم: اخلاق منابع انسانی
• شایستگی‌های اخلاقی قاضی شورا، اعضای افتخاری، کارشناسان، بازرسان و کارکنان شورا
• فهرست جامع صاحبان حق در دوازده گروه
• حقوق مراجعه‌کنندگان، شهود و مطلعین، اعضای میانجی، وکلا، عریضه‌نویسان، قاضی شورا، کارشناسان، کارکنان دفتر، ضابطان قضایی، کانون کارشناسان، کانون وکلا و مرکز امور شوراها
• وظایف متقابل اعضای شورا در برابر هر گروه.
• فصل سوم: اخلاق فرایندها
• پنج فرایند اصلی: اشتغال و فعالیت در شورا، دریافت پرونده، رسیدگی قضایی، ارجاع به کارشناس، اعتراض به آرای شورا. هر فرایند در سه بخش بازشناسی، رخنه‌های اخلاقی و رخنه‌زدایی.
• کتاب‌نامه و فهرست نمودارها.

کتاب «اخلاق حرفه‌ای صلح و سازش (شورای حل اختلاف)» نوشته دکتر سعید نظری توکلی، می‌کوشد چارچوبی بومی، کاربردی و نظام‌مند برای رفتار حرفه‌ای در شوراهای حل اختلاف ارائه دهد.

نویسنده اخلاق حرفه‌ای را «مسئولیت‌پذیری اخلاقی افراد در مشاغل و سازمان‌ها در برابر حقوق صاحبان حق» تعریف می‌کند. بر این اساس، کتاب بر دو رکن «حق» و «وظیفه» متقابل استوار است: ابتدا حقوق اعضای شورا و سایر طرف‌های مرتبط شناسایی می‌شود و سپس وظایف اخلاقی آنان در برابر یکدیگر تبیین می‌گردد. رویکرد کتاب ترکیبی از آموزه‌های دینی، قوانین داخلی، اسناد بین‌المللی و یافته‌های میدانی است.

فصل اول به مبانی و مفاهیم اختصاص دارد. اهمیت حرفه صلح و سازش، ضرورت اخلاق در آن، تاریخ ادبیات موضوع، کدهای اخلاقی بومی و غیربومی، مفاهیم پایه و سیر تحول دادرسی مبتنی بر سازش در ایران بررسی می‌شود. در این فصل، نوآوری اثر نیز در مقایسه با آثار پیشین نشان داده می‌شود.

فصل دوم با عنوان «اخلاق منابع انسانی» گسترده‌ترین بخش کتاب است. ابتدا شایستگی‌های اخلاقی قاضی شورا، اعضای افتخاری، کارشناسان، بازرسان و کارکنان شورا مطرح می‌شود؛ ویژگی‌هایی چون بی‌طرفی، رازداری، امانت‌داری، صلح‌جویی، نقدپذیری، شهامت اخلاقی و مهارت‌های ارتباطی. سپس دوازده گروه از صاحبان حق شناسایی می‌شوند: مراجعه‌کنندگان، شهود و مطلعین، اعضای میانجی، وکلا، عریضه‌نویسان، قاضی شورا، کارشناسان، کارکنان دفتر، ضابطان قضایی، کانون کارشناسان، کانون وکلا و مرکز امور شوراها. برای هر گروه، حقوق آنان و وظایف متقابل اعضای شورا تشریح می‌شود.

فصل سوم به «اخلاق فرایندها» می‌پردازد. در شورای حل اختلاف پنج فرایند اصلی وجود دارد: اشتغال و فعالیت، دریافت پرونده، رسیدگی قضایی، ارجاع به کارشناس و اعتراض به آرا. برای هر فرایند، ابتدا بازشناسی مراحل، سپس رخنه‌های اخلاقی موجود و در پایان راهکارهای رخنه‌زدایی ارائه می‌شود. این بخش به‌ویژه برای آموزش کارکنان، بازنگری رویه‌ها و ارتقای رفتار حرفه‌ای در شوراهای حل اختلاف بسیار سودمند است.

کتاب زبانی روان و ساختاری آموزشی دارد و برای قضات، اعضای شوراهای حل اختلاف، کارکنان دادگستری، مددکاران، پژوهشگران حقوق و دانشجویان اخلاق کاربردی مناسب است.