فهرست مطالب

• سخن ناشر
  مقدمه
• بخش اول: کلیاتی در باب معناشناسی
  – مؤلفه‌های معناشناسی
  – چیستی معنا و معناشناسی
  – رویکردهای درزمانی و همزمانی
  – معناشناسی ساختگرا و روابط همنشینی و جانشینی
  – معناشناسی مبتنی بر بافت زبانی
  – مؤلفه‌های معنایی و شبکه معنایی
• بخش دوم: مؤلفه‌های معنایی امام بر پایه روابط همنشینی و جانشینی
  – درآمد
  – واژگان همنشین امام در قرآن کریم
  – پربسامدترین مفاهیم جانشین امام: خلیفه و آیه
  – همنشینی جعل با امام حق و خلیفه
  – ابتلا، زمینه‌ساز رسیدن به مقام امامت
  – اراده ربوبی، منشأ امامت و خلافت الهی
  – امامت و خلافت الهی، منصبی معین و مستمر
  – ویژگی‌های امام حق: عصمت، افضلیت، ظلم و فساد به‌عنوان موانع
  – لوازم امامت: وحی تسدیدی، حب الهی، عبودیت محض، صبر و یقین
  – همنشینی اجعلنا و متقین با امام حق
  – همنشینی نجعلهم و وارثین با امام حق
  – همنشینی کفر، جعلنا و یدعون با امام کفر
  – دعوت به گمراهی و مصادیق ائمه کفر
  – شگرد ائمه کفر در دعوت به گمراهی و پیامدهای آن
  – همنشینی کتاب و رحمه با امام
  – همنشینی احصینا و مبین با امام
  – مراتب علم الهی
  – تبعیت از امام حق، راهی به سوی حضرت حق
  – همنشینی ندعو با امام
  – آیه و امام؛ همنشینی جعل با آیه و امام
  – اسمای حسنای الهی و امام به‌عنوان آیه کبرای حضرت حق
  – امام در نظام معنایی قرآن کریم: امام حق، امام کفر، امام به معنای کتاب و امام به معنای آیه
  – حوزه‌های هم‌معنای امام حق: ولی، نور، شهید، شفیع، رسول، فرقان، ذکر، بینه و حکمت
  – حوزه‌های هم‌معنای امام باطل: ولی، ظلمت و طاغوت
  – خلاصه مطالب
  – منابع
  – نمایه

این اثر پژوهشی می‌کوشد مفهوم امام را نه بر پایه بحث‌های کلامی و تفسیری رایج، بلکه با روش معناشناسی ساختگرا و با تکیه بر بافت زبانی قرآن کریم بررسی کند. نویسندگان ابتدا واژه امام و کاربردهای آن را در قرآن استخراج می‌کنند و سپس با تحلیل روابط همنشینی و جانشینی، مؤلفه‌های معنایی و شبکه معنایی این واژه را نشان می‌دهند.

بخش اول کتاب به کلیات معناشناسی اختصاص دارد. در این بخش، مباحثی مانند معنا، معناشناسی، رویکردهای درزمانی و همزمانی، روابط همنشینی و جانشینی، بافت زبانی، مؤلفه‌های معنایی و شبکه معنایی توضیح داده می‌شود. این بخش چارچوب روشی کتاب را می‌سازد و خواننده را با ابزارهای تحلیل معناشناختی آشنا می‌کند.

بخش دوم، بخش اصلی و تحلیلی کتاب است. نویسندگان در این بخش، واژه امام را در آیات قرآن بررسی می‌کنند و با استخراج واژگان همنشین و جانشین، به تحلیل مؤلفه‌های معنایی آن می‌پردازند. در این مسیر، مفاهیمی مانند جعل، خلیفه، آیه، هدایت، کفر، ظلم، کتاب، رحمت، علم الهی، وارثین، متقین، ولی، نور، شهید، شفیع، فرقان، ذکر، بینه و حکمت بررسی می‌شوند. کتاب همچنین دو حوزه معنایی امام حق و امام کفر را از هم جدا می‌کند و ویژگی‌ها، وظایف، مصادیق و پیامدهای هر یک را نشان می‌دهد. در پایان نیز جمع‌بندی از مؤلفه‌های معنایی امام در نظام معنایی قرآن کریم ارائه می‌شود.

در مجموع، این کتاب برای پژوهش‌های قرآنی، مطالعات معناشناسی، امام‌شناسی و فهم ساختاری مفاهیم قرآن کریم مناسب است و تلاش می‌کند انسجام معنایی واژه امام را در شبکه مفاهیم قرآنی نشان دهد.