فهرست مطالب

• فصل اول: مفهوم عقلانیت
• معنای لغوی و اصطلاحی عقلانیت
• عقلانیت، معقولیت، توجیه و تضمین
• عقلانیت هنجاری؛ عقلانیت نظری و عملی
• عقلانیت هدف ـ وسیله‌ای و عقلانیت ارزش ـ وسیله‌ای
• عقلانیت مقدس
• فصل دوم: حاملان عقلانیت
• عقلانیت و اختیار
• عقلانیت اعمال
• عقلانیت ارزش‌ها و امیال
• عقلانیت باورها و اندیشه‌ها
• عقلانیت حقیقی و مجازی
• فصل سوم: ارزش عقلانیت
• دلیل لزوم عقلانی بودن
• حجیت و نقش آن در توجیه عمل و باور
• فصل چهارم: معیار عقلانیت
• اصل عقلانیت اکثریت
• قاعده/عمل‌نگری
• معیار فردی، جمعی و اجتماعی
• نسبیت عقلانیت در نسبت با فاعل و فعل
• معیارهای فرعی عقلانیت
• معیار غیرعقلانی بودن
• معیارهای نادرست عقلانیت: پیش‌فرض بودن الحاد، عقل‌گرایی حداکثری، علم‌زدگی و پوزیتیویسم، عمل‌گرایی پراگماتیستی
• فصل پنجم: عوامل عقلانیت
• عوامل معرفتی: مواد استدلال و صورت استدلال
• یقینیات، غیریقینیات و حافظه
• قیاس، استقرا، تمثیل و فرضیه‌ربایی/ارجاع به بهترین تبیین
• مشاهده و شهود
• عوامل غیرمعرفتی و اخلاقی مؤثر بر عقلانیت
• فصل ششم: ماهیت ایمان
• معنای لغوی و اصطلاحی ایمان
• ایمان به‌عنوان تصدیق قلبی و امری اختیاری
• نسبت ایمان با علم، معرفت، شک، توکل، محبت و عمل
• ایمان و اسلام
• فصل هفتم: عقلانیت ایمان
• دیدگاه‌های موافق و مخالف عقلانیت ایمان
• معیار عقلانیت باور به خدا و تصدیق قلبی
• شواهد عقلی و قلبی؛ برهان وجوب و امکان و ارجاع به بهترین تبیین
• کفایت وجودی، انسانی، اخلاقی و دینی
• حق‌محوری به‌عنوان شاخص اصلی عقلانیت ایمان
• نسبت عقل و ایمان و نقش اراده

فصل اول به مفهوم عقلانیت می‌پردازد: معنای لغوی و اصطلاحی، تفاوت عقلانیت با معقولیت، توجیه و تضمین، تقسیم عقلانیت به نظری و عملی، و ارائه خوانشی ارزش‌محور از عقلانیت.
فصل دوم نشان می‌دهد عقلانیت صفت چه چیزهایی می‌تواند باشد: اعمال اختیاری، ارزش‌ها و امیال، باورها و اندیشه‌ها؛ و تفاوت عقلانیت حقیقی و مجازی را توضیح می‌دهد.
فصل سوم از ارزش عقلانیت سخن می‌گوید و توضیح می‌دهد که عقلانیت به انسان «حجیت» و حق عمل می‌دهد و او را در برابر خطاهای محتمل معذور می‌دارد.
فصل چهارم معیارهای عقلانیت را بررسی می‌کند: اصل عقلانیت اکثریت، نگاه عمل‌نگر، معیارهای فردی/جمعی/اجتماعی، نسبیت عقلانیت در نسبت با فاعل و فعل، معیارهای فرعی و نقد معیارهای نادرست.
فصل پنجم عوامل عقلانیت را در دو دسته معرفتی و غیرمعرفتی بررسی می‌کند: مواد و صورت استدلال، مشاهده، شهود، حافظه، و عوامل اخلاقی و روانی مؤثر بر فهم و باور.
فصل ششم ماهیت ایمان را تحلیل می‌کند: ایمان به‌عنوان تصدیق قلبی اختیاری، نسبت آن با علم و شک، و پیوند آن با توکل، محبت و عمل.
فصل هفتم به عقلانیت ایمان می‌پردازد: معیار عقلانیت باور به خدا، شواهد عقلی و قلبی، کفایت‌های چهارگانه وجودی/انسانی/اخلاقی/دینی، حق‌محوری و نسبت متقابل عقل و ایمان.

## این کتاب درباره چیست؟

کتاب «عقلانیت ایمان» به این پرسش اصلی می‌پردازد که آیا روش‌ها و معیارهای باور و ایمان دینی همان روش‌ها و معیارهای رایج در سایر حوزه‌های حیات مانند علم و فلسفه است یا با آنها تفاوت دارد. این کتاب موضوعاتی از این قبیل را رسیدگی می‌کند: معنا و ماهیت عقلانیت، حاملان عقلانیت، ارزش عقلانیت یا دلیل عقلانی بودن، معیارهای عقلانیت، عوامل عقلانیت، معنا و ماهیت ایمان. به ادعای نویسنده می‌توان عقلانی بودن ایمان را در نظر و عمل، نتیجه گرفت.

## و مناسب چه کسانی است؟

– دانشجویان فلسفه و کلام اسلامی.

– علاقه‌مندان به بحث‌های عقلانیت دینی.

– افرادی که قصد دارند در حوزه نظر و عمل‌ عقلانیت عمیق‌تر بدانند.