فهرست مطالب

• مدخل: تعریف علم کلام، روش، قلمرو و نام‌گذاری
• بخش اول: خدایابی
• کلیات
• راه فطرت
• برهان نظم
• برهان وجوب و امکان
• بخش دوم: توحید
• کلیات
• توحید ذاتی
• توحید صفاتی
• توحید افعالی (۱)
• توحید افعالی (۲)
• توحید در تشریع و حاکمیت و توحید در الوهیت
• توحید عملی (۱)
• توحید عملی (۲)
• مبانی توحید از دید قرآن و سنت
• توحید و شرک (۱)
• توحید و شرک (۲)
• شرک در قرآن و روایات
• بخش سوم: صفات الهی
• کلیات
• شناخت اوصاف الهی
• قرآن و توصیف خداوند
• علم الهی
• قدرت الهی
• حکمت و عدل الهی

کتاب کلام اسلامی (۱) یک متن آموزشی برای آشنایی با علم کلام و مهم‌ترین مباحث اعتقادی اسلام است. نویسنده در مدخل، علم کلام را تعریف می‌کند، وظایف آن مانند استنباط، توضیح، تنظیم، اثبات و دفاع را توضیح می‌دهد و روش عقلی و نقلی و قلمرو این علم را بیان می‌کند. سپس کتاب در سه بخش اصلی سازمان یافته است: خدایابی، توحید و صفات الهی.

در بخش خدایابی، از اهمیت و ضرورت خداشناسی، مراتب شناخت خدا، راه فطرت، برهان نظم و برهان وجوب و امکان سخن گفته می‌شود. در بخش توحید، معنای توحید و اقسام آن بررسی می‌شود و مباحثی مانند توحید ذاتی، صفاتی، افعالی، تشریعی، الوهی و عملی مطرح می‌گردد. همچنین مبانی قرآنی و روایی توحید و مسئله شرک و عوامل و آثار آن بررسی می‌شود. بخش صفات الهی به مباحثی مانند اسم و صفت، امکان شناخت صفات، نقد تعطیل و تشبیه، توصیف خداوند در قرآن، علم الهی، قدرت الهی و حکمت و عدل الهی می‌پردازد. رویکرد کتاب ترکیبی از استدلال‌های عقلی و استناد به آیات و روایات است و برای درس‌های دانشگاهی و حوزوی مناسب است.

فصل اول: کلیات خدایابی؛ اهمیت و ضرورت خداشناسی، مراتب شناخت خدا و راه‌های عمومی و اختصاصی خدایابی را توضیح می‌دهد.

فصل دوم: راه فطرت؛ معنای فطرت، تفسیرهای خدایابی فطری و شواهد قرآنی و روایی آن را بررسی می‌کند.

فصل سوم: برهان نظم؛ معنای نظم، تقریر ساده برهان، نقدها و جایگاه قرآنی آن را بیان می‌کند.

فصل چهارم: برهان وجوب و امکان؛ مفاهیم واجب و ممکن، اصل علیت، امتناع تسلسل و دور و تقریر برهان را توضیح می‌دهد.

فصل پنجم: کلیات توحید؛ معنای لغوی و اصطلاحی توحید، توحید نظری و عملی و جایگاه آن در علم کلام را بیان می‌کند.

فصل ششم: توحید ذاتی؛ بساطت ذات، نفی ترکیب، یگانگی ذات و نفی تعدد و تفاوت وحدت حقیقی و عددی را بررسی می‌کند.

فصل هفتم: توحید صفاتی؛ عینیت ذات و صفات، تغایر مفهومی صفات و نقد دیدگاه‌های اشعری و معتزلی را توضیح می‌دهد.

فصل هشتم: توحید افعالی (۱)؛ معنای توحید افعالی، فاعلیت طولی، نقش وسایط و رابطه آن با اختیار انسان را بررسی می‌کند.

فصل نهم: توحید افعالی (۲)؛ توحید در خالقیت و ربوبیت و ادله و شواهد قرآنی آن را بیان می‌کند.

فصل دهم: توحید در تشریع و حاکمیت و توحید در الوهیت؛ معنای تشریع و حاکمیت، ادله عقلی و شواهد قرآنی و معنای توحید الوهی را توضیح می‌دهد.

فصل یازدهم: توحید عملی (۱)؛ معنای توحید عملی، توحید در عبادت و حقیقت عبادت را بررسی می‌کند.

فصل دوازدهم: توحید عملی (۲)؛ توحید در استعانت، اطاعت، محبت و توکل را توضیح می‌دهد.

فصل سیزدهم: مبانی توحید از دید قرآن و سنت؛ فطرت توحیدی و دلیل وحدت فیض و هدایت را بیان می‌کند.

فصل چهاردهم: توحید و شرک (۱)؛ اقسام شرک ذاتی، صفاتی و افعالی و مراتب آشکار و پنهان آن را بررسی می‌کند.

فصل پانزدهم: توحید و شرک (۲)؛ تاریخ توحید و شرک، عوامل گرایش به شرک و آثار آن را توضیح می‌دهد.

فصل شانزدهم: شرک در قرآن و روایات؛ نفی مطلق شرک، بی‌مبنایی شرک، حبط اعمال و سرانجام مشرکان را بیان می‌کند.

فصل هفدهم: کلیات صفات الهی؛ تفاوت اسم، صفت و فعل، تقسیم‌بندی صفات و گستره بحث را توضیح می‌دهد.

فصل هجدهم: شناخت اوصاف الهی؛ امکان شناخت صفات، نقد مسلک تعطیل و تشبیه و راه‌های شناخت اوصاف را بررسی می‌کند.

فصل نوزدهم: قرآن و توصیف خداوند؛ راه میانه قرآن میان تشبیه و تعطیل و توصیف خداوند در روایات را بیان می‌کند.

فصل بیستم: علم الهی؛ معنای علم، علم حصولی و حضوری و مراتب علم خدا به ذات و مخلوقات را توضیح می‌دهد.

فصل بیست‌ویکم: قدرت الهی؛ معنای قدرت، ادله اتصاف خدا به قدرت و رابطه آن با فاعلیت و اختیار را بررسی می‌کند.

فصل بیست‌ودوم: حکمت و عدل الهی؛ معنای حکمت و عدل، ادله و پاسخ به شبهات مربوط را بیان می‌کند.