فهرست کلی مطالب

• پیشگفتار و درآمد
• فصل اول: مبانی و مفاهیم
• اهمیت اخلاق حرفه‌ای در حرفه ضابطان قضایی
• تبیین رویکرد به دانش اخلاق حرفه‌ای
• گزارش تاریخی از ادبیات موضوع
• منابع بومی، غیربومی و معاهدات بین‌المللی
• نوآوری
• مفهوم‌شناسی واژگان کلیدی (ضابط قضایی و پلیس)
• گونه‌شناسی پلیس و ضابطان دادگستری (عام و خاص، قضایی و غیرقضایی، اداری و قضایی، عمومی و اختصاصی)
• پلیس و ضابط قضایی در نظام قضایی ایران از باستان تا پس از انقلاب
• سیر تحول قوانین
• نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، اهداف، وظایف و ارکان آن.
• فصل دوم: اخلاق منابع انسانی
• شایستگی‌های اخلاقی ضابطان قضایی (عمومی و حرفه‌ای)
• فهرست جامع صاحبان حق
• حقوق و وظایف متقابل متهم، خانواده متهم، شاکی، خانواده شاکی، وکلا، مرجع قضایی، پزشکی قانونی، همکاران، مطلعان و شهود، و جامعه
• وظایف در شرایط خاص (جرائم مشهود، قتل، منافی عفت، مخل امنیت عمومی، کودکان و نوجوانان).
• فصل سوم: اخلاق فرایندها
• هفت فرایند اصلی: دریافت شکایت، احضار متهم، بازداشت متهم، بازجویی از متهم، بدرقه متهم، بازرسی (بدنی، خودرو، منزل) و ابلاغ اوراق قضایی. هر فرایند در سه بخش بازشناسی، رخنه‌های اخلاقی و رخنه‌زدایی.
• کتاب‌نامه و فهرست‌ها.

کتاب «اخلاق حرفه‌ای ضابطان قضایی» نوشته دکتر سعید نظری توکلی و دکتر رحیم موسوی، می‌کوشد چارچوبی بومی، کاربردی و نظام‌مند برای رفتار حرفه‌ای ضابطان قضایی و پلیس ارائه دهد. نویسندگان اخلاق حرفه‌ای را «مسئولیت‌پذیری اخلاقی افراد در مشاغل و سازمان‌ها در برابر حقوق صاحبان حق» تعریف می‌کنند. بر این اساس، کتاب بر دو رکن «حق» و «وظیفه» متقابل استوار است: ابتدا حقوق صاحبان حق شناسایی می‌شود و سپس وظایف اخلاقی ضابطان قضایی در برابر آنان تبیین می‌گردد. رویکرد کتاب ترکیبی از آموزه‌های دینی، قوانین داخلی، اسناد بین‌المللی و یافته‌های میدانی است.

فصل اول به مبانی و مفاهیم اختصاص دارد. اهمیت حرفه ضابط قضایی، ضرورت اخلاق در آن، تاریخ ادبیات موضوع، کدهای اخلاقی داخلی و بین‌المللی، مفاهیم پایه مانند ضابط قضایی و پلیس، گونه‌شناسی ضابطان (عام و خاص)، سیر تحول پلیس در ایران و ساختار نیروی انتظامی بررسی می‌شود.

فصل دوم با عنوان «اخلاق منابع انسانی» گسترده‌ترین بخش کتاب است. نخست شایستگی‌های اخلاقی ضابطان قضایی در دو دسته عمومی و حرفه‌ای مطرح می‌شود؛ ویژگی‌هایی چون خدمت‌گذاری، خوش‌رویی، انصاف، ستم‌ستیزی، خودمراقبتی، بردباری، شجاعت، فروتنی، قانون‌گرایی، رازداری، درستکاری، امانت‌داری و وجدان کاری. سپس ده گروه از صاحبان حق شناسایی می‌شوند: متهم، خانواده متهم، شاکی، خانواده شاکی، وکلا، مرجع قضایی، پزشکی قانونی، همکاران، مطلعان و شهود، و جامعه. برای هر گروه، حقوق آنان و وظایف متقابل ضابطان قضایی تشریح می‌شود.

فصل سوم به «اخلاق فرایندها» می‌پردازد. در حرفه ضابطان قضایی هفت فرایند اصلی وجود دارد: دریافت شکایت، احضار متهم، بازداشت متهم، بازجویی از متهم، بدرقه متهم، بازرسی، و ابلاغ اوراق قضایی. برای هر فرایند، ابتدا بازشناسی مراحل، سپس رخنه‌های اخلاقی موجود و در پایان راهکارهای رخنه‌زدایی ارائه می‌شود. این بخش به‌ویژه برای آموزش کارکنان، بازنگری رویه‌ها و ارتقای رفتار حرفه‌ای در نیروی انتظامی و ضابطان قضایی بسیار سودمند است.

کتاب زبانی روان و ساختاری آموزشی دارد و برای ضابطان قضایی، کارکنان نیروی انتظامی، قضات، وکلا، پژوهشگران حقوق و جرم‌شناسی، و دانشجویان اخلاق کاربردی مناسب است.