فهرست کلی مطالب

• فصل اول: مباحث مقدماتی (معنای امر به معروف و نهی از منکر)
• فصل دوم: امر به معروف و نهی از منکر در قرآن کریم
• فصل سوم: امر به معروف و نهی از منکر در روایات
• فصل چهارم: امر به معروف و نهی از منکر و نظام حسبه
• فصل پنجم: علل مهجوریت امر به معروف و نهی از منکر
• فصل ششم: جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در علوم اسلامی (کلام، اخلاق، فقه)
• فصل هفتم: شرایط امر به معروف و نهی از منکر
• فصل هشتم: مراتب امر به معروف و نهی از منکر
• فصل نهم: آداب امر به معروف و نهی از منکر
• پیوست ۱: بازخوانی امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی (معرفی کتاب مایکل کوک)
• پیوست ۲: درباره کتاب امر به معروف و نهی از منکر سید حسن اسلامی اردکانی

کتاب «امر به معروف و نهی از منکر» نوشته سید حسن اسلامی اردکانی، با زبانی ساده و خوش‌خوان، یکی از ارکان مهم اسلام و فرهنگ اسلامی را برای نسل جوان و علاقه‌مندان معرفی می‌کند. نویسنده در آغاز به معنای «امر»، «نهی»، «معروف» و «منکر» می‌پردازد و سپس جایگاه این فریضه را در قرآن کریم و روایات معصومان بررسی می‌کند. از دیدگاه قرآن، امر به معروف و نهی از منکر عامل بقای جامعه، بهترین امت بودن، نجات از عذاب و مانع نزول بلاست. در روایات نیز به عنوان برترین فریضه، روش پیامبران و شیوه صالحان معرفی شده است.

کتاب سپس به نظام «حسبه» به عنوان سازمان‌یافتگی این فریضه در تاریخ اسلام می‌پردازد و وظایف محتسب را شرح می‌دهد. فصل پنجم به علل مهجوریت این فریضه در جوامع امروزی اختصاص دارد: طمع، ترس، تجربه‌های تلخ، برداشت نادرست از آیات، سوءاستفاده از تقیه، بدفهمی شرایط، عزلت، شتاب‌زدگی، نشناختن زمان و قوانین جامعه.

نویسنده تأکید می‌کند که این فریضه در سه دانش کلام، اخلاق و فقه بحث شده است. شرایط آن عبارت است از: شناخت معروف و منکر، احتمال تأثیر، اصرار گناهکار، و نبود مفسده. مراتب آن سه‌گانه است: انکار قلبی، انکار زبانی و اقدام عملی. آداب آن نیز شامل پرده‌پوشی، نرمی در گفتار، پرهیز از قطع رحم، خودسازی، پرهیز از حرام و حلال خودسرانه، ترحم به افتاده، اخلاص، صبر و رفق است.

هدف کتاب، احیای این فریضه به شکل درست و پیراسته از خشونت و سوءاستفاده است. نویسنده هشدار می‌دهد که برخی به نام امر به معروف، مرتکب منکر می‌شوند و آبروی مسلمانان را می‌برند. پیوست‌های کتاب نیز به معرفی و نقد کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی» اثر مایکل کوک اختصاص دارد.