فهرست کلی مطالب:

• پیشگفتار
• جایگاه اخلاق در فلسفه دکارت
• نظام اخلاقی موقت گفتار در روش
• تأملات و اخلاق باور
• فضیلت و سعادت: مکاتبات با شاهزاده الیزابت
• بزرگ‌منشی و انفعالات نفس

کتاب «اخلاق دکارت» نوشته دونالد رادرفورد، ترجمه علی پیرحیاتی، برگرفته از دانشنامه فلسفه استنفورد است و در ۴۸ صفحه منتشر شده است. این اثر می‌کوشد تصور رایجی را که دکارت را فیلسوفی صرفاً متافیزیکی و معرفت‌شناختی می‌داند، اصلاح کند و نشان دهد دغدغۀ عملی و اخلاقی در سراسر فلسفۀ او حاضر است. به باور دکارت، فلسفه نوعی درمان بیماری‌های ذهن است و هدف آن رسیدن به «حکمت» و سعادت در همین زندگی دنیوی است. او در «گفتار در روش» یک «اخلاق موقت» با چند قاعده پیشنهاد می‌کند: پیروی از قوانین و سنت‌های میهن، ثبات و قاطعیت در عمل، تغییر خواست‌ها به‌جای نظم جهان، و پرورش عقل برای شناخت حقیقت. این قواعد موقتی‌اند تا زمانی که شناخت یقینی حاصل شود.

در «تأملات»، دکارت دغدغه‌های عملی را موقتاً کنار می‌گذارد تا موقعیت مناسب اراده را کشف کند. مکاتبات او با شاهزاده الیزابت به پیوند ذهن و بدن، تأثیر انفعالاتی چون غم و ترس، و درمان شناختی آنها می‌پردازد. دکارت فضیلت را کمال قوه حکم و اراده می‌داند و معتقد است فضیلت برای سعادت کافی است؛ سعادت همان خرسندی کامل ذهن و رضایت درونی است.

در «انفعالات نفس»، دکارت انفعالات را به‌عنوان فیلسوف طبیعی تعریف می‌کند: دریافت‌هایی که از تغییرات بدنی و ارواح حیوانی برمی‌خیزند. او می‌کوشد نشان دهد چگونه می‌توان انفعالات را با عقل مهار کرد. «بزرگ‌منشی» را کلید همه فضیلت‌ها می‌داند؛ زیرا از اندیشه ماهیت اختیار و ارزش بی‌قیدوشرط اراده آزاد برمی‌آید. از این‌رو همه انسان‌ها به دلیل برخورداری از اختیار، شأن اخلاقی یکسان و کرامت مساوی دارند؛ مقدمه‌ای بر اخلاق کانت.

کتاب برای علاقه‌مندان به فلسفه اخلاق، تاریخ فلسفه و اندیشه دکارت منبعی فشرده و روشن است.