فهرست کلی مطالب

• مقدمۀ مترجمان و معرفی سید قطب
• مقدمۀ مؤلف
• فصل اول: سید قطب و به عهده گرفتن مسئولیت خشونت؛ بافت تاریخی اندیشه او، مقایسه با حسن البنا، نسبت با گروه‌های افراطی
• فصل دوم: سید قطب و اشکال در اندیشه؛ تکفیر و جاهلیت، درنگی بر شهید سید قطب
• فصل سوم: سید قطب، میان اتهام و دفاع؛ سرزنش قرضاوی، دفاع در دادگاه اخوان، سید قطب در ترازوی سنجش
• فصل چهارم: گواهی‌هایی درباره سید قطب؛ گواهی سید قطب، عمر التلمسانی، عبدالحلیم الخفاجی، محمد قطب، زینب الغزالی و دیگران
• فصل پنجم: ضمائم؛ مقالاتی از شریف یونس، السید احمد العاصی، حلمی النمنم، صلاح عبدالفتاح الخالدی، محمد فرید عبدالخالق، فیصل مولوی، عمر الاشقر، سالم البهنساوی و دو مقاله از مترجمان

کتاب «سید قطب و مسئله تکفیر» نوشته معتز الخطیب، با ترجمه و تدوین حمید ایماندار و حسن زرنوشه فراهانی، منتشر شده است. این اثر به یکی از مناقشه‌برانگیزترین جنبه‌های اندیشه سید قطب، یعنی نسبت او با مسئله تکفیر، می‌پردازد. بسیاری از جریان‌های تکفیری معاصر آرای خود را برگرفته از سید قطب می‌دانند و در مقابل، گروهی او را از این اتهام تبرئه می‌کنند. مؤلف سعی دارد با گردآوری مقالات اندیشمندان معاصر عرب، تصویری منصفانه ارائه دهد و میان شخصیت، اندیشه و خوانش‌های گوناگون تفکیک قائل شود.

کتاب سه محور اصلی را دنبال می‌کند: نخست، مقالات تحلیلی درباره بافت تاریخی اندیشه سید قطب، مقایسه او با حسن البنا و نسبتش با گروه‌های افراطی. دوم، عبارات کلیدی از آثار او مانند «فی ظلال القرآن»، «معالم فی الطریق» و «العدالة الاجتماعیة فی الإسلام» که برخی آنها را دال بر تکفیر جوامع اسلامی می‌دانند و برخی آنها را قابل تأویل می‌شمارند. سوم، اسناد تاریخی درباره شکل‌گیری تفکر تکفیری در زندان‌ها و موضع اخوان‌المسلمین.

بخش مهمی از کتاب به دفاعیات و گواهی‌ها اختصاص دارد. سید قطب در پاسخ به اتهام تکفیر می‌گوید: «ما دعوتگریم نه قاضی» و هدفش تبیین مفهوم حقیقی «لا اله الا الله» و نقد جاهلیت مدرن است، نه صدور حکم کفر بر افراد. در مقابل، منتقدانی مانند یوسف قرضاوی با نقل عبارات صریح او، بر تکفیر جوامع اسلامی و ضرورت بازنگری در این اندیشه تأکید می‌کنند. فصل پایانی نیز شامل مقالات تحلیلی و دو پژوهش تألیفی مترجمان درباره مبانی کلامی سید قطب در توحید و تکفیر و نقد اندیشه تمدنی اوست. این کتاب برای پژوهشگران اندیشه سیاسی اسلام، تاریخ اخوان‌المسلمین و ریشه‌های تکفیر معاصر سودمند است.