فهرست مطالب کتاب

• مقدمه
• فصل اول: مروری بر پیشینه مسئله شرّ
• فصل دوم: ضرورت مطرح‌کردن پاسخ‌های جدید
• فصل سوم: جهان‌بینی اقبال؛ خدا، انسان، عالم
• فصل چهارم: بازسازی تئودیسه اسلامی در سایه واسازی سنت
• سخن پایانی
• منابع

کتاب «فراسوی شرّ، فراروی رنج» نوشته سعیده میرصدری، پژوهشی دانشگاهی در حوزه فلسفه دین و الهیات اسلامی است. نویسنده می‌کوشد از دل سنت اسلامی و با بهره‌گیری از متافیزیک محمد اقبال لاهوری، پاسخی تازه به مسئله شرّ و رنج ارائه دهد. کتاب ابتدا پیشینه مسئله شرّ را در سه صورت منطقی، قرینه‌ای و وجودی بررسی می‌کند و پاسخ‌های سنتی اسلامی را نقد می‌کند. سپس نشان می‌دهد گفتمان تئودیسه کلاسیک با نقدهای اخلاقی و گفتمانی روبه‌روست و پاسخ‌های نظری و عملی جدید یهودی-مسیحی نیز کاستی‌هایی دارند.

بخش اصلی کتاب به جهان‌بینی اقبال اختصاص دارد: تصور پویا از خدا، عالم و انسان؛ مفاهیمی چون خودی، عشق، عقل، شهود، تجربه دینی، زمان و مکان، خالقیت، حرکت و تکامل. نویسنده با واسازی دوگانه‌های سنتی و بازتعریف مفاهیمی مانند تغییر، زمان، قدرت و علم الهی، تصویری از خدا به دست می‌دهد که نه کاملاً کلاسیک است و نه کاملاً پویشی؛ خدایی رابطه‌مند، تغییرپذیر و در عین حال کمال‌یافته.

در فصل پایانی، بر پایه این متافیزیک، تئودیسه اسلامی بازسازی می‌شود: پاسخی «حساس به تئودیسه» و «عملی» که رنج را انکار یا توجیه نمی‌کند، بلکه بر معنابخشی به رنج، مسئولیت بشر، امید آخرالزمانی و کنشگری برای کاهش شر تأکید می‌کند. این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه دین، الهیات، اقبال‌پژوهی و مسئله شرّ مناسب است و می‌کوشد میان سنت و پارادایم مدرن پیوند برقرار کند.