فهرست مطالب

• پیش‌گفتار مترجم
• پیش‌گفتار نویسنده
• نمادها و علائم اختصاری
  ۱. فلسفه منطق‌ها
  ۲. اعتبار
  ۳. ادوات ربط جمله
  ۴. سورها
  ۵. کلمات مفرد
  ۶. جمله‌ها، گزاره‌ها، قضیه‌ها
  ۷. نظریه‌های صدق
  ۸. پارادوکس‌ها
  ۹. منطق و نظام‌های منطقی
  ۱۰. منطق موجهات
  ۱۱. منطق چندارزشی
  ۱۲. برخی پرسش‌های متافیزیکی و معرفت‌شناختی درباره منطق
• فرهنگ توصیفی اصطلاحات
• راهنمایی جهت مطالعه
• واژه‌نامه انگلیسی ـ فارسی
• واژه‌نامه فارسی ـ انگلیسی
• فهرست منابع

این کتاب مقدمه‌ای فلسفی درباره مسائل برخاسته از منطق است و می‌کوشد نسبت منطق صوری با استدلال غیرصوری، معنای ادوات منطقی، سورها، کلمات مفرد، صدق، اعتبار، پارادوکس‌ها و نظام‌های منطقی غیرکلاسیک را روشن کند. نویسنده تأکید دارد که فلسفه منطق را نباید با فرامنطق یکی گرفت؛ فرامنطق به ویژگی‌های صوری نظام‌های منطقی مانند سازگاری، تمامیت و تصمیم‌پذیری می‌پردازد، اما فلسفه منطق پرسش‌های فلسفی درباره معنا، صدق، وجود، اعتبار و نسبت زبان صوری با زبان طبیعی را طرح می‌کند. کتاب برای دانشجویانی نوشته شده است که منطق صوری مقدماتی را آموخته‌اند و با برخی مباحث فلسفی آشنایی دارند.

۱. فلسفه منطق‌ها: به تفاوت منطق، فلسفه منطق و فرامنطق می‌پردازد و مسئله قلمرو منطق را بررسی می‌کند؛ اینکه چه نظام‌هایی را می‌توان منطقی شمرد و معیار این داوری چیست.

۲. اعتبار: مفهوم استدلال، اعتبار قیاسی و استقرایی، اعتبار نحوی و سمانتیکی در یک نظام، اعتبار فراسیستمی، نسبت logica utens و logica docens، تنسیق‌های مختلف یک نظام و رابطه اعتبار با صورت منطقی را شرح می‌دهد.

۳. ادوات ربط جمله: ملاحظات صوری درباره «و»، «یا»، «نه» و «اگر»، تمامیت تابعی، ماتریس‌های نهادین و تصمیم‌پذیری، منطق چندارزشی، معانی ادوات ربط، قرائت‌های غیرصوری، نقد معروف «tonk» و اهداف صورت‌بندی را بررسی می‌کند.

۴. سورها: تفسیر شیئی و جانشینی سورها، رأی کوآین درباره تسویر و وجودشناسی، معیار التزام وجودشناختی، سورهای جانشینی و صدق، مسئله اسامی بسیار اندک، زمان، جهت و تسویر مرتبه دوم را مطرح می‌کند.

۵. کلمات مفرد: به اسامی خاص، نظریه‌های دلالت اسامی، نسبت اسامی با توصیف‌های معین، توصیف‌ها، اسامی فاقد مدلول و اسامی تخیلی می‌پردازد.

۶. جمله‌ها، گزاره‌ها، قضیه‌ها: سه رویکرد نحوی، سمانتیکی و پراگماتیکی به جمله‌ها را بررسی می‌کند و می‌پرسد چه چیزی متصف به صدق یا کذب می‌شود؛ همچنین مسئله جمله‌نشانه‌ها، متغیرهای قضیه‌ای و صورت‌بندی تازه‌ای از مسئله اعتبار را طرح می‌کند.

۷. نظریه‌های صدق: شرحی مختصر از نظریه‌های مطابقت، هماهنگی، پراگماتیکی، زاید بودن صدق و نظریه سمانتیکی تارسکی ارائه می‌دهد و نسبت تعریف صدق با معیار صدق، کفایت مادی، صحت صوری، تفسیر غیرصوری و صوری، راست‌نمایی پوپر و استفاده دیویدسن از تارسکی را بررسی می‌کند.

۸. پارادوکس‌ها: پارادوکس دروغگو و صورت‌های مرتبط آن، پارادوکس‌های نظریه مجموعه‌ها در برابر پارادوکس‌های سمانتیکی، شرایط یک راه‌حل، راه‌حل راسل بر پایه نظریه انواع و اصل بطلان دور، راه‌حل تارسکی بر پایه سلسله‌مراتب زبان‌ها و راه‌حل کریپکی را مطرح می‌کند.

۹. منطق و نظام‌های منطقی: نسبت منطق‌های کلاسیک و غیرکلاسیک، فشارهایی که به تغییر صورت‌گرایی متعارف می‌انجامد، منطق برای گفتار زمانمند، بحث دقت در برابر منطق فازی و درجات صدق را بررسی می‌کند.

۱۰. منطق موجهات: صدق ضروری، نظام‌های موجهات، توسعه منطق کلاسیک، ملاحظات تاریخی، طرح صوری، روابط میان نظام‌های موجهات، انتقادات کوآین، مسئله این‌همانی افراد در جهان‌های ممکن، سمانتیک جهان‌های ممکن و ضمیمه‌ای درباره منطق ربط و استلزام را در بر می‌گیرد.

۱۱. منطق چندارزشی: نظام‌های چندارزشی، محدودیت‌های منطق کلاسیک، منطق‌های غیرمتعارف، انگیزه‌های فلسفی، مکانیک کوانتوم، پارادوکس‌های سمانتیکی، بی‌معنایی، معنای بدون مصداق، جمله‌های تصمیم‌ناپذیر، منطق‌های غیرتابع ارزشی، فوق‌ارزش‌گذارها و منطق شهودی را بررسی می‌کند.

۱۲. برخی پرسش‌های متافیزیکی و معرفت‌شناختی درباره منطق: وحدت‌گرایی، کثرت‌گرایی و ابزارگرایی در منطق، امکان صحیح یا غیرصحیح بودن یک نظام منطقی، رقابت منطق‌های غیرمتعارف با منطق کلاسیک، خطاپذیری، امکان تجدیدنظر در منطق و نسبت منطق با اندیشه را طرح می‌کند.