فهرست مطالب

• سخن ناشر
• مقدمه
• فصل اول: ظهور مسیحیت
• فصل دوم: عصر حواریان
• فصل سوم: عصر فشارهای خارجی و نزاع‌های فرقه‌ای
• فصل چهارم: رسمیت یافتن مسیحیت و شکل نهایی الهیات
• فصل پنجم: مسیحیت در قرون وسطا
• فصل ششم: عصر اصلاحات
• فصل هفصل هفتم: مسیحیت در عصر مدرن
• فصل هشتم: مبدأ و معاد، دو آموزه کم‌مناقشه
• منابع و مآخذ

این کتاب خلاصه‌ای از تاریخ و اندیشه‌های مسیحیت است و می‌کوشد هم مختصر باشد و هم مستند. نویسنده در سراسر کتاب، در کنار نقل دیدگاه‌ها و گزارش‌های تاریخی، از نویسندگان مسیحی نیز نقل قول می‌آورد و گاه دربارهٔ آن‌ها داوری می‌کند. کتاب از پیدایش مسیحیت در فلسطین و تاریخچۀ یهودی و رومی آن آغاز می‌شود و تا تحولات دوران معاصر، فرقه‌ها، شوراهای کلیسایی و آموزه‌های الهیاتی ادامه می‌یابد. ساختار کتاب بر اساس هشت فصل تاریخی و موضوعی تنظیم شده است.

فصل اول با عنوان ظهور مسیحیت، به بستر پیدایش مسیحیت می‌پردازد: وضع سیاسی، فرهنگی و دینی فلسطین و امپراتوری روم؛ سپس تولد و رشد عیسی(ع) را بر اساس اناجیل چهارگانه گزارش می‌کند، آغاز مأموریت او و تعالیمش را توضیح می‌دهد و در پایان، زندگی زمینی او را از دستگیری و محاکمه تا صلیب، دفن، رستاخیز و صعود پی می‌گیرد. در این فصل تأکید می‌شود که تعالیم عیسی(ع) در ادامهٔ سنت یهودی و در نقد انحرافات و ظاهرگرایی عالمان دین آن زمان فهمیده می‌شود.

فصل دوم با عنوان عصر حواریان، به دورهٔ پس از عروج عیسی(ع) می‌پردازد. محورهای اصلی آن فعالیت پطرس و پولس، نزاع بر سر اجرای شریعت یهود و دعوت غیریهودیان، نگارش عهد جدید و مسائل مربوط به تاریخ نگارش و نویسندگان آن، و شکل‌گیری دو نظام الهیاتی متفاوت است. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه الهیات پولسی به‌تدریج در کلیسا غلبه می‌یابد و در برابر آن، نظام الهیاتی هماهنگ با انجیل‌های هم‌نوا و بخش‌هایی از عهد جدید قرار می‌گیرد.

فصل سوم با عنوان عصر فشارهای خارجی و نزاع‌های فرقه‌ای، دو مسئلهٔ اصلی مسیحیت سده‌های دوم و سوم را بررسی می‌کند: شکنجه و آزار مسیحیان به‌دست رومیان و نزاع‌های فرقه‌ای درون مسیحیت. نویسنده علل سیاسی، مذهبی و اجتماعی فشار بر مسیحیان را توضیح می‌دهد و سپس جریان‌هایی مانند شریعت‌گرایان، ابیونی‌ها، گنوسی‌ها، مارکیونی‌ها، مونارشیست‌ها و مونتانیست‌ها را معرفی می‌کند. در پایان فصل، به حل دو مشکل یادشده با روی کار آمدن قسطنطین، شورای نیقیه و مناقشهٔ آریوس اشاره می‌شود.

فصل چهارم با عنوان رسمیت یافتن مسیحیت و شکل نهایی الهیات، به پیامدهای رسمی شدن مسیحیت در امپراتوری روم می‌پردازد. دگرگونی‌های ظاهری و آیینی، رشد کلیسا و دستگاه پاپی، ظهور رهبانیت، و شکل‌گیری الهیات نهایی از موضوعات اصلی این فصل است. نویسنده در این بخش به شوراهای کلیسایی، مناقشه‌های مسیح‌شناسی مانند نسطوریوس و اوتیخس، آموزهٔ تثلیث، بحث فیض و گناه اصلی، آگوستین و پالگیوس می‌پردازد و در پایان فرقه‌های کوچک باقی‌مانده از سده‌های نخست را معرفی می‌کند.

فصل پنجم با عنوان مسیحیت در قرون وسطا، به جدایی شرق و غرب و اختلاف‌های الهیاتی دو کلیسا می‌پردازد و سپس تلاش‌های عالمان الهیات کاتولیک در قرون وسطا و عملکرد کلیسای کاتولیک در این دوره را بررسی می‌کند.

فصل ششم با عنوان عصر اصلاحات، ظهور نهضت پروتستان، الهیات اصلاحات، افراد و گرایش‌های پروتستان، و واکنش کلیسای کاتولیک به نهضت اصلاح دینی را توضیح می‌دهد.

فصل هفتم با عنوان مسیحیت در عصر مدرن، به عصر روشنگری و نقد تاریخی کتاب مقدس، الهیات جدید، دگرگونی‌های کلیسای کاتولیک در جهان معاصر و گرایش‌های جدید روبه‌رشد می‌پردازد.

فصل هشتم با عنوان مبدأ و معاد، دو آموزه کم‌مناقشه، مبدأشناسی و آخرت‌شناسی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که مسیحیان در این دو آموزه، برخلاف بسیاری از اصول دیگر، اختلاف کمتری داشته‌اند.