فهرست مطالب

• پیشگفتار
• رساله صغری
  – مقدمه
  – فصل اول: در مباحث معرّف
  – فصل دوم: در مباحث دلیل
• رساله وسطی
  – فصل اول: تقسیم لفظ به مفرد و مرکب
  – فصل دوم: تقسیم لفظ مفرد به کلی و جزئی
  – فصل سوم: کلیات خمس
  – فصل چهارم: تقسیم حد به تام و ناقص
  – فصل پنجم: تقسیم قضیه به حملیه و شرطیه
  – فصل ششم: موجّبهات
  – تقسیم قضیه شرطیه به متصله و منفصله
  – فصل هفتم: تناقض و شروط آن
  – تقابل و اقسام آن
  – فصل هشتم: عکس مستوی
  – فصل نهم: عکس نقیض
  – فصل دهم: قیاس، استقراء، تمثیل
  – فصل یازدهم: تقسیم قیاس به اقترانی و استثنایی
  – اشکال قیاس اقترانی
• منابع

کتاب منطق صغری، منطق وسطی شامل دو رساله کوتاه و آموزشی در منطق است که به میر سید شریف جرجانی نسبت داده شده و با تصحیح، تعلیق و ویرایش مهدی بکان طالقانی منتشر شده است. این دو رساله برای نوآموزان منطق نوشته شده‌اند و به زبان فارسی و با بیانی فشرده، مباحث پایه منطق ارسطویی را ارائه می‌کنند. در پیشگفتار کتاب به وضعیت نسخه‌ها، ضرورت تصحیح این دو رساله و نیز تردید درباره انتساب رساله وسطی به جرجانی اشاره شده است.

رساله صغری بسیار مختصر است و در آن مباحث بنیادین منطق مانند تصور و تصدیق، بدیهی و نظری، تعریف و مباحث دلیل به‌صورت فشرده بیان می‌شود. فصل اول این رساله به مباحث معرّف و مباحثی مانند کلی و جزئی، جنس، نوع، فصل، خاصه، عرض عام، حد تام و ناقص اختصاص دارد. فصل دوم به مباحث دلیل و ساختار قضیه و قیاس می‌پردازد.

رساله وسطی تفصیل بیشتری دارد و مباحث منطقی را در یازده فصل سازمان می‌دهد. در این رساله ابتدا لفظ به مفرد و مرکب تقسیم می‌شود و سپس لفظ مفرد به کلی و جزئی بررسی می‌گردد. پس از آن کلیات خمس، تقسیم حد به تام و ناقص، قضیه حملیه و شرطیه، قضایای موجّهه، تناقض و شروط آن، تقابل و اقسام آن، عکس مستوی و عکس نقیض توضیح داده می‌شود. بخش پایانی رساله به قیاس، استقراء، تمثیل، تقسیم قیاس به اقترانی و استثنایی و اشکال قیاس اقترانی اختصاص دارد. در مجموع، کتاب برای آشنایی مقدماتی و آموزشی با منطق صوری و اصطلاحات منطقی سنتی مناسب است.

این کتاب درباره چیست؟

کتاب «منطق صغری، منطق کبری» دو رساله از سه رساله کوتاه میرسید شریف جرجانی است که در آن، منطق ارسطویی را به زبانی ساده شرح می‌دهد. میر سید شریف از نامداران علم کلام، حکمت و ادب و منطق بوده‌است.

و مناسب چه کسانی است؟

نوآموزان منطق یا دانشجویانی که قصد دارند منطق کلاسیک یا ارسطویی را بیاموزند.

افرادی که دروس مقدماتی حوزه را مطالعه می‌کنند.

کسانی که به نسخه‌شناسی علاقه‌مند هستند.