فهرست کلی مطالب

• بخش اول: ابن‌سینا و ترکیب آمونیوسی
• فصل ۱: کمال در تعریف نفس و حرکت
• فصل ۲: اسکندر افرودیسی و ثامسطیوس: مساعی در وفاق
• فصل ۳: برقلس، آمونیوس و آسکلیپیوس: عطف نظر افلاطونیان جدید به علیت
• فصل ۴: برقلس، آمونیوس و فیلوپونوس: کمال نوافلاطونی و نفس ارسطویی
• فصل ۵: یونانی به عربی: ترجمه‌های یونانی-عربی و فلاسفه عربی متقدم
• فصل ۶: ابن‌سینا در باب کمال و نفس: مسئله مفارقت
• بخش دوم: مبادی ترکیب سینوی
• فصل ۷: ماهیت و وجود (الف): عناصری از کلام و فارابی
• فصل ۸: ماهیت و وجود (ب): شیئیت یا سببیّت؟
• فصل ۹: ماهیت و وجود (ج): مسئله تحول
• فصل ۱۰: استغنای علّی در مقابل ایجاد علّی
• فصل ۱۱: ضرورت و امکان (الف): عناصر مأخوذ از ارسطوی عربی
• فصل ۱۲: ضرورت و امکان (ب): عناصر مأخوذ از فارابی
• فصل ۱۳: ضرورت و امکان (ج): عناصر مأخوذ از کلام
• فصل ۱۴: ضرورت و امکان (د): مسئله تحول
• نتیجه، منابع، ضمائم و نمایه

کتاب «الهیات ابن‌سینا: مطالعه‌ای در سیاق تاریخی و علمی» نوشته رابرت ویزنوسکی، ترجمه احمد عسگری، پژوهشی فنی و تاریخی درباره متافیزیک ابن‌سینا است. نویسنده می‌کوشد نشان دهد تفکر ابن‌سینا حاصل تلفیق و دگرگونی میراث ارسطویی، نوافلاطونی، کلام اسلامی و فلسفه فارابی است. محور کتاب دو پرسش است: نسبت نفس با بدن، و نسبت خدا با عالم. ویزنوسکی با بررسی مفهوم «کمال» از ارسطو تا شارحان یونانی (اسکندر، ثامسطیوس، فیلوپونوس، برقلس) و سپس ترجمه‌های عربی، نشان می‌دهد چگونه ابن‌سینا به ترکیب جدیدی از تمایزات دست یافت: واجب‌الوجود بالذات در مقابل واجب‌الوجود بالغیر، و ماهیت در مقابل وجود. این ترکیب سینوی، جایگزین ترکیب آمونیوسی شد و مسائل مربوط به علیت فاعلی و غایی، حدوث و قدم، و صفات الهی را حل کرد. کتاب همچنین ریشه‌های کلامی تمایز ماهیت/وجود را در مباحثات معتزله، اشاعره و ماتریدیه درباره «شیء» و «موجود» می‌جوید. بخش دوم به تحلیل عناصر ضرورت و امکان در ارسطوی عربی، فارابی و کلام می‌پردازد و تحول اندیشه ابن‌سینا را در آثار متقدم، متوسط و متأخر نشان می‌دهد. نتیجه آنکه الهیات ابن‌سینا نقطه عطفی در تاریخ متافیزیک است و در سیاق تاریخی و علمی بهتر فهم می‌شود.