فهرست کلی مطالب:

• پیشگفتار
• مقدمه
• فصل اول: معقولیت عملی و معرفت
• فصل دوم: معقولیت عملی و معرفت به خدا
• فصل سوم: تسری عملی و خداناباوری
• نتیجه‌گیری

کتاب «شرط‌بندی بر وجود خدا» نوشته زینب سالاری، بر پایه رساله دکتری او، به بررسی نسبت میان معقولیت عملی و معرفت، با تمرکز بر نظریه «تسری عملی» (Pragmatic Encroachment) می‌پردازد. این نظریه بر آن است که شرایط عملی خطیر و تبعات احتمالی خطا در باور، بر میزان توجیه لازم برای حصول باور موجه اثر می‌گذارد و بنابراین با «ناب‌گرایی معرفتی» — که تنها عوامل مؤدی به صدق را در توجیه دخیل می‌داند — در تقابل است.

نویسنده در بخش اول خاستگاه نظریه تسری عملی، اصول معرفت-عمل و معرفت-توجیه، نسبت آن با خطاپذیری و مسئله آستانه را تحلیل می‌کند. سپس چالش‌های مهمی چون غیرشهودی بودن نفی ناب‌گرایی و چالش باور را بررسی و پاسخ‌های مدافعان را ارزیابی می‌کند. بخش دوم کتاب به کاربرد این نظریه در معرفت‌شناسی دین و برهان‌های عملی خداباوری، به‌ویژه شرط‌بندی پاسکال، اختصاص دارد.

بازسازی جدید شرط‌بندی با تکیه بر تسری عملی می‌کوشد نشان دهد مضرات برخطا بودن در خداناباوری بیش از خداباوری است؛ پس عمل بر باور به عدم خدا معقول نیست و در نتیجه، باور موجه به عدم خدا و معرفت به آن دشوارتر از باور به وجود خدا است. این ادعا به «ناهمسانی معرفتی» شهرت دارد.

بخش سوم این استدلال را نقد می‌کند. نویسنده با استناد به «آنتی‌تئیسم» (مانند تامس نیگل و گای کاهانی) نشان می‌دهد ممکن است برخی افراد به‌طور معقول عدم خدا را ترجیح دهند و آن را با معناداری زندگی خود سازگارتر بدانند. در این صورت، تسری عملی می‌تواند به سود خداناباوری عمل کند و پیش‌فرض فزونی مزایای خداباوری را به چالش بکشد. بنابراین، کاربرد تسری عملی در معرفت‌شناسی دین همواره به برتری معرفتی خداباوری نمی‌انجامد.

در پایان، نویسنده نظریه «تسری اخلاقی» را به عنوان راه‌حلی تکمیلی مطرح می‌کند تا بتواند میان معقولیت باورهای دینی و چالش قرینه‌گرایی سازگاری ایجاد کند. این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه دین، معرفت‌شناسی تحلیلی و الهیات فلسفی مفید است و خط سیر جدیدی در مطالعات مربوط به تأثیر تسری عملی بر معقولیت باورهای دینی ارائه می‌دهد.