فهرست مطالب

• ۱. زندگی
• ۲. نوشته‌ها و سیر پیشرفت تفکر
• ۳. آثار منتشرشده پس از مرگ
• ۴. حقیقت و متافیزیک
• ۵. شناخت
• ۶. فلسفه و آرمان زاهدانه
• ۷. «مرگ خدا» و پوچ‌گرایی
• ۸. اخلاق
• ۹. اخلاق (ادامه)
• ۱۰. ابرانسان
• ۱۱. اراده معطوف به قدرت
• ۱۲. بازگشت جاودان
• منابع
• یادداشت‌های انتقادی مترجم
• نمایه

این کتاب ترجمه فارسی مدخل «نیچه» از دانش‌نامه فلسفی راتلج نوشته مادماری کالرک است. متن، در عین اختصار، تصویری منظم از زندگی، آثار و محورهای اصلی فلسفه نیچه به دست می‌دهد: از نقد متافیزیک و حقیقت تا شناخت، اخلاق، مرگ خدا، پوچ‌گرایی، ابرانسان، اراده معطوف به قدرت و بازگشت جاودان. نویسنده می‌کوشد نشان دهد فلسفه نیچه را نمی‌توان به جمله‌های پراکنده یا موضع‌های متناقض فروکاست؛ بلکه باید آن را در سیر تحول فکری او و در نسبت با نقد فرهنگ غربی خواند. کتاب برای دانشجویان فلسفه و خوانندگان علاقه‌مند به آشنایی دانشگاهی و فشرده با نیچه مناسب است.

۱. زندگی: شرح کوتاه زندگی نیچه از تولد در ۱۸۴۴ تا تحصیل، آشنایی با شوپنهاور و واگنر، استادی در بازل، استعفا، سال‌های تنهایی و نگارش کتاب‌ها، فروپاشی روانی در ۱۸۸۹ و مرگ در ۱۹۰۰.

۲. نوشته‌ها و سیر پیشرفت تفکر: تقسیم آثار به دوره‌های اولیه، میانی و متأخر و توضیح تحول اندیشه او از زایش تراژدی و تأملات نابهنگام تا انسانی، بسیار انسانی، سپیده‌دم، حکمت شادان و سپس آثار متأخر مانند چنین گفت زرتشت، فراسوی نیک و بد، تبارشناسی اخلاق و غروب بت‌ها.

۳. آثار منتشرشده پس از مرگ: بحث درباره دست‌نوشته‌های باقی‌مانده، مسئله اراده معطوف به قدرت، نقش خواهر نیچه در انتشار آنها و هشدار درباره اعتبار تفسیری این یادداشت‌ها.

۴. حقیقت و متافیزیک: توضیح رد جهان متافیزیکی و «جهان راستین» توسط نیچه، تبارشناسی باور به جهان دوم، مراحل شش‌گانه «چگونه جهان راستین سرانجام افسانه شد» و تفاوت میان انکار حقیقت متافیزیکی و انکار همه حقیقت‌ها.

۵. شناخت: بررسی تجربه‌گرایی نیچه، نقد پوزیتیویسم، رد مبناگرایی، نقش تفسیر و عواطف در شناخت، و چشم‌اندازباوری به عنوان فهمی از محدودیت و موقعیت‌مندی شناخت، نه انکار امکان شناخت.

۶. فلسفه و آرمان زاهدانه: جایگاه فلسفه در اندیشه نیچه، نقد فیلسوفان متافیزیکی به عنوان وارثان کشیش زاهد، تحلیل آرمان زاهدانه و نقش آن در بی‌ارزش‌کردن زندگی طبیعی، و اینکه علم و حقیقت‌جویی نیز می‌توانند آخرین صورت آرمان زاهدانه باشند.

۷. «مرگ خدا» و پوچ‌گرایی: مرگ خدا به عنوان رویدادی فرهنگی و نه صرفاً گزاره‌ای الهیاتی، فروپاشی نظام ارزشی وابسته به خداباوری، ظهور پوچ‌گرایی و نسبت آن با آرمان زاهدانه.

۸. اخلاق: نقد نیچه به اخلاق به معنای محدود، تفاوت «خیر و بد» در اخلاق اشرافی با «خیر و شر» در شورش بردگان، نقش کینه‌توزی و کشیشان در ارزش‌گذاری مجدد اخلاقی.

۹. اخلاق (ادامه): ادامه تبارشناسی اخلاق با بحث گناه، دِین، طلبکار و بدهکار، وجدان بد، درونی‌سازی اراده معطوف به قدرت، آرمان زاهدانه و اخلاق گله‌ای.

۱۰. ابرانسان: توضیح ابرانسان به عنوان ایدئال و هدفی برای تعالی انسان، تفاوت آن با تصویر نازیستی، و اینکه ابرانسان باید بر انگیزه‌های پذیرش آرمان زاهدانه و نه صرفاً بر طبیعت حیوانی غلبه کند.

۱۱. اراده معطوف به قدرت: بررسی اراده معطوف به قدرت به عنوان میل انسانی به اثرگذاری و برتری، سپس به عنوان اصل تفسیری برای فهم واقعیت، فرهنگ و درونی‌سازی نیروها؛ با تأکید بر اینکه نیچه آن را به صورت یک کیهان‌شناسی قطعی اثبات‌شده مطرح نمی‌کند.

۱۲. بازگشت جاودان: تفسیر بازگشت جاودان به عنوان «اندیشه اصلی» زرتشت و آزمونی برای تصدیق زندگی و بالاترین صورت‌بندی آری‌گویی به زندگی، نه لزوماً یک نظریه کیهان‌شناختی.

در پایان نیز منابع، یادداشت‌های انتقادی مترجم درباره دشواری‌های فهم نیچه و نقدهای وارد بر او، و نمایه اعلام و موضوعات آمده است.