فهرست مطالب

• مقدمه مترجمان
• مقدمه
• فصل اول: زندگی و آثار دیوید هیوم
• ترتیب زمانی انتشار
• فصل دوم: میراث فکری
• رشد علم
• تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی
• تأثیرات عمده: دکارت، مالبرانش، نیوتن، لاک، بارکلی، پیل
• فصل سوم: رهیافت به فلسفه
• تعریف فلسفه
• روش آزمایشی و علم ماهیت انسان
• خلاصه
• فصل چهارم: عملکردهای ذهن
• اصل نسخه‌برداری
• مثال جای خالی درجه‌ای از آبی
• تأثرات و تصورات
• اصل جدایی‌پذیری
• اصول تداعی تصورات
• نسبت‌ها، جوهر و تصورات انتزاعی
• فصل پنجم: مکان و زمان
• خاستگاه تصورات مکان و زمان
• نقاط و لحظات تقسیم‌ناپذیر
• خأل، هندسه و معیار برابری
• فصل ششم: علت و معلول
• استنتاج علّی و استقرا
• باور، علل باور و احتمال
• قواعد حکم کردن درباره علت و معلول
• پاسخ کانت به هیوم
• فصل هفتم: ربط ضروری
• تصور رابطه ضروری
• آزادی و ضرورت
• استلزامات اخلاقی و دینی ضرورت
• معیار تخیلی رابطه ضروری
• خلاصه
• فصل هشتم: شکاکیت
• شکاکیت درباره عقل
• وجود اعیان خارجی: حواس، عقل، متخیله
• فلسفه باستان و فلسفه مدرن
• نفس مجرد
• هویت شخصی
• تأثیرات شکاکیت بر فلسفه
• شک‌گرایی و علم ناظر به ماهیت انسان
• کتابنامه

این کتاب درآمدی روشن و نسبتاً جامع بر فلسفه دیوید هیوم است و بیشتر بر رساله‌ای در باب ماهیت انسان و پژوهش درباره فاهمه انسان تمرکز دارد. نویسنده می‌کوشد ساختار اصلی اندیشه هیوم را نشان دهد: از زندگی و زمینه فکری او گرفته تا نظریه ادراکات، اصل نسخه‌برداری، تداعی تصورات، مکان و زمان، علیت، باور، ضرورت، آزادی، اخلاق، دین و شکاکیت. کتاب حاضر به نظریه‌های سیاسی، تاریخی و اقتصادی هیوم نمی‌پردازد و بیشتر به مباحث مابعدالطبیعه و شناخت‌شناسی او اختصاص دارد.

فصل اول به زندگی هیوم، تحصیلات، سفرها، آثار مهم، مناسباتش با شخصیت‌هایی مانند روسو و ترتیب زمانی انتشار آثار او می‌پردازد. فصل دوم زمینه فکری هیوم را ترسیم می‌کند: رشد علم جدید، تقابل تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی و تأثیر فیلسوفانی چون دکارت، مالبرانش، نیوتن، لاک، بارکلی و پیل.

فصل سوم نشان می‌دهد هیوم فلسفه را چگونه می‌فهمد و چرا در پی تأسیس علم ماهیت انسان با روش آزمایشی و الهام از نیوتن است. فصل چهارم به عملکردهای ذهن می‌پردازد: تفکیک تأثرات و تصورات، اصل نسخه‌برداری، حافظه و تخیل، اصل جدایی‌پذیری، اصول تداعی تصورات، جوهر و تصورات انتزاعی.

فصل پنجم نظریه هیوم درباره مکان و زمان را بررسی می‌کند: خاستگاه تجربی این تصورات، نقاط و لحظات تقسیم‌ناپذیر، انکار خأل، معیار هندسی برابری و دفاع هیوم از نظریه‌اش در برابر اصل نسخه‌برداری. فصل ششم به علیت و استقرا می‌پردازد: استنتاج از علت به معلول، نقش عادت و تجربه، باور، احتمال، قواعد حکم درباره علت و معلول و پاسخ کانت به هیوم.

فصل هفتم بحث ربط ضروری را دنبال می‌کند: تصور ضرورت، فرافکنی احساس درونی به اشیا، دو تعریف هیوم از علت، نسبت آزادی و ضرورت، پیامدهای اخلاقی و دینی این نظریه و مناقشه واقع‌گرایی و ضدواقع‌گرایی در تفسیر هیوم. فصل هشتم به شکاکیت اختصاص دارد: شکاکیت درباره عقل، باور به جهان خارج، نقد حواس و عقل و تخیل، فلسفه باستان و مدرن، نفس مجرد، هویت شخصی و در پایان دفاع هیوم از شکاکیت معتدل و پیوند آن با علم ماهیت انسان.