فهرست کلی مطالب

• فصل اول: مبانی و مفاهیم
• اهمیت طرح مباحث اخلاق حرفه‌ای در دادرسی
• تبیین رویکرد به دانش اخلاق حرفه‌ای
• گزارش تاریخی از ادبیات اخلاق حرفه‌ای (منابع بومی و غیربومی، منشورها و کدهای اخلاقی)
• مفهوم‌شناسی واژگان کلیدی: قضاوت، قاضی، دادرسی
• تاریخچه پیدایش نظام دادرسی در ایران باستان، دوره اسلامی و معاصر
• فصل دوم: اخلاق منابع انسانی
• شایستگی‌های اخلاقی معطوف به حرفه قضاوت (ویژگی‌های مشترک و اختصاصی)
• ویژگی‌های اخلاقی دادیاران، بازپرسان، دادستان، دادرسان، مستشاران و قاضی تجدیدنظر
• فهرست جامع صاحبان حق (سیزده گروه)
• مسئولیت‌های اخلاقی قاضی در برابر هر گروه
• مسئولیت‌های اخلاقی محیط در برابر قاضی
• وظایف قاضی در شرایط خاص (جرائم منافی عفت، قتل، جرائم امنیتی و مراجعه‌کنندگان خاص)
• فصل سوم: اخلاق فرایندها
• فرایند گرفتن ابلاغ قضایی
• فرایند تعیین محل خدمت و ارتقای شغلی
• فرایند ارجاع پرونده به قاضی
• فرایند رسیدگی قضایی به دعاوی
• فرایند ارجاع به ضابطان قضایی
• فرایند ارجاع به پزشکی قانونی
• فرایند صدور حکم
• فرایند ابلاغ رأی

کتاب «اخلاق حرفه‌ای دادرسی» با رویکردی کاربردی و بومی، اخلاق حرفه‌ای قضاوت را بر دو رکن «حقوق» و «وظایف متقابل» استوار می‌کند. نویسنده در فصل اول مفاهیم پایه، تاریخ دادرسی در ایران، منابع بومی و غیربومی اخلاق قضایی و کدهای اخلاقی بین‌المللی را معرفی می‌کند. سپس شایستگی‌های اخلاقی مشترک و اختصاصی قضات در سطوح مختلف دادسرا و محاکم را برمی‌شمارد.

در فصل دوم، سیزده گروه صاحب حق (شاکی، متهم، خانواده شاکی، خانواده متهم، وکیل، شهود و مطلعین، اشخاص ثالث، کارشناسان رسمی، پزشک قانونی، ضابط قضایی، کارکنان دفتر دادگاه، دادرس‌جانشین و مستشاران) شناسایی شده و برای هر گروه، حقوق آن‌ها و وظایف اخلاقی قاضی در برابر آن حقوق تدوین می‌شود. در ادامه نیز حقوق قاضی و وظایف اخلاقی محیط در برابر او تبیین می‌گردد. این ساختار دوسویه نشان می‌دهد که رعایت حقوق طرفین، زمینه‌ساز اعتماد، عدالت و کارآمدی حرفه است.

فصل سوم به اخلاق فرایندها اختصاص دارد. هشت فرایند اصلی حرفه قضاوت ــ از گرفتن ابلاغ قضایی تا ابلاغ رأی ـــ بازشناسی شده و برای هر فرایند، رخنه‌های اخلاقی موجود و راهکارهای رخنه‌زدایی ارائه می‌گردد. کتاب همچنین به شرایط خاص مانند رسیدگی به جرائم منافی عفت، قتل، جرائم امنیتی و برخورد با مراجعه‌کنندگان خاص (غیرهمجنس، فاقد اهلیت، دارای موقعیت اجتماعی برتر) می‌پردازد.

این اثر برای قضات، کارکنان دادگستری، دانشجویان حقوق و پژوهشگران اخلاق حرفه‌ای، منبعی آموزشی و راهنماست و بر ضرورت مسئولیت‌پذیری اخلاقی در برابر صاحبان حق تأکید می‌کند.