فهرست کلی مطالب:

• پیشگفتار و درآمد
• فصل اول: مبانی و مفاهیم
• اهمیت اخلاق حرفه‌ای در زندانیانی
• رویکرد به دانش اخلاق حرفه‌ای
• گزارش تاریخی از ادبیات و منابع بومی و غیربومی
• منشورها و کدهای اخلاقی
• نوآوری
• مفهوم‌شناسی واژگان کلیدی
• گونه‌شناسی زندان و زندانی
• تاریخچه پیدایش زندان
• سیر تحول قوانین زندانیانی
• سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی، وظایف و ارکان آن.
• فصل دوم: اخلاق منابع انسانی
• شایستگی‌های عمومی و اختصاصی زندانبان
• فهرست جامع صاحبان حق
• حقوق و وظایف متقابل زندانی، خانواده زندانی، وکیل، مراجعه‌کنندگان، مربیان، کارکنان حفاظت و اطلاعات، بازرسان، همکاران، رئیس زندان، قاضی ناظر، مقام قضایی، مددکاران، سازمان‌های مردم‌نهاد و سازمان زندان‌ها
• وظایف در شرایط خاص مانند شورش، اعتصاب و فرار
• فصل سوم: اخلاق فرایندها
• ده فرایند اصلی: پذیرش، تشخیص و قرنطینه؛ اسکان دائم؛ فعالیت‌های روزانه؛ اشتغال؛ تشویق و تنبیه؛ درمان؛ مرخصی؛ ملاقات؛ اعزام و بدرقه؛ ترخیص. هر فرایند در سه بخش بازشناسی، رخنه‌های اخلاقی و رخنه‌زدایی.
• کتاب‌نامه و فهرست نمودارها و جدول‌ها.

کتاب «اخلاق حرفه‌ای زندان و زندانبانی» نوشته سعید نظری توکلی و علی شمس، می‌کوشد چارچوبی بومی، کاربردی و نظام‌مند برای رفتار حرفه‌ای در زندان و زندانبانی ارائه دهد. نویسندگان اخلاق حرفه‌ای زندانیانی را «مسئولیت‌پذیری اخلاقی زندانبانان در برابر حقوق صاحبان حق» تعریف می‌کنند. بر این اساس، کتاب بر دو رکن «حق» و «وظیفه» متقابل استوار است: ابتدا حقوق زندانی و سایر طرف‌های مرتبط شناسایی می‌شود و سپس وظایف اخلاقی زندانبان در برابر آنان تبیین می‌گردد. رویکرد کتاب ترکیبی از آموزه‌های دینی، قوانین داخلی، اسناد بین‌المللی و تجربه‌های میدانی است.

فصل اول به مبانی و مفاهیم اختصاص دارد. اهمیت حرفه زندانیانی، ضرورت اخلاق در آن، تاریخ ادبیات موضوع، کدهای اخلاقی داخلی و خارجی، مفاهیم پایه مانند زندان، زندانی و زندانبان، گونه‌شناسی زندان‌ها و زندانیان، و ساختار سازمان زندان‌ها بررسی می‌شود. در این فصل، نوآوری اثر نیز در مقایسه با آثار پیشین نشان داده می‌شود.

فصل دوم با عنوان «اخلاق منابع انسانی» گسترده‌ترین بخش کتاب است. ابتدا شایستگی‌های اخلاقی زندانبان در دو دستۀ عمومی و اختصاصی مطرح می‌شود؛ ویژگی‌هایی چون تعهد به خدمت، امانت‌داری، رازداری، وفاداری، تخصص، شجاعت، انعطاف‌پذیری، راستی و کنترل خشم. سپس چهارده گروه از صاحبان حق شناسایی می‌شوند: زندانی، خانواده زندانی، وکیل، مراجعه‌کنندگان، مربیان، کارکنان حفاظت و اطلاعات، بازرسان، همکاران، رئیس زندان، قاضی ناظر، مقام قضایی، مددکاران اجتماعی، سازمان‌های مردم‌نهاد و سازمان زندان‌ها. برای هر گروه، حقوق آنان و وظایف متقابل زندانبان و زندانیان تشریح می‌شود.

فصل سوم به «اخلاق فرایندها» می‌پردازد. در حرفه زندانیانی ده فرایند اصلی وجود دارد: پذیرش و قرنطینه، اسکان دائم، فعالیت‌های روزانه، اشتغال، تشویق و تنبیه، درمان، مرخصی، ملاقات، اعزام و بدرقه، و ترخیص. برای هر فرایند، ابتدا بازشناسی مراحل، سپس رخنه‌های اخلاقی موجود و در پایان راهکارهای رخنه‌زدایی ارائه می‌شود. این بخش به‌ویژه برای آموزش کارکنان، بازنگری رویه‌ها و ارتقای رفتار حرفه‌ای در زندان‌ها بسیار سودمند است.

کتاب زبانی روان و ساختاری آموزشی دارد و برای مدیران و کارکنان زندان‌ها، قضات، مددکاران، پژوهشگران حقوق و جرم‌شناسی، و دانشجویان اخلاق کاربردی مناسب است.